(Orijinal Metin)
Evkaf mesailine gelince: Malumdur ki evkaf, memleketimizin mühim
bir servetini teşkil eder. Bu servetten millet ve memleketi hakkiyle
müstefit edebilmek için Şer'iye Vekâletiyle beraber bütün Heyeti
Vekile'nin ve hatta Meclisi âlinin bu hususu ehemmiyetle tetkik ile
bu büyük müessesenin harabiden vikayesini ve memlekete - semerebahş
bir hale vaz'ını temenni eylerim.
Efendiler;
Evkafın hikmet-i mevzuu nazar-ı dikkate alınınca; bunun müessesat-ı diniye ile beraber hizmet ve muavenet-i içtimâiyeyi istihdaf eylediği tahakkuk eder.
Vakıfların; imarethaneler, bîmarhaneler, hastahaneler, misafirhaneler,
kütüphaneler, kervansaraylar, hamamlar, çeşmeler, mektepler, medreseler
vesair irfan müesseselerine şamil bulunmuş olması evkaf meselesinin
hallinde riayeti elzem olan esasatı göstermektedir.
K. ATATÜRK
Atatürk ve Vakıflar
"Vakıflarla ilgili konulara gelince; bilinmektedir ki vakıflar memleketimizin mühim bir servetini teşkil eder. Bu servetten millet ve memleketin gerektiği şekilde istifade edebilmesi için Şer'iyye Vekâletiyle beraber bütün Bakanlar Kurulunun ve hatta Yüce Meclisin bu hususu ehemmiyetle tetkik ile bu büyük müessesenin haraplıktan korunmasını ve memlekete faydalı bir hale konulmasını temenni eylerim.
Efendiler;
Vakıfların varoluş esprisi göz önüne alınınca; bunun dinî müesseseler ile beraber hizmet ve sosyal dayanışmayı hedeflediği ortaya çıkar.
Vakıfların imarethaneler, bîmarhâneler, hastahaneler, kütüphaneler,
kervansaraylar, hamamlar, çeşmeler, mektepler, medreseler, ve diğer
irfan müesseselerini kapsamış olması, vakıflara ait konuların çözümünde
uyulması zorunlu olan esasları göstermektedir."
K. ATATÜRK
Yılını Açarken (Orijinal Metin)
Efendiler,
geçen sene zarfında Evkaf Vekâleti mebani-i diniye hayriye tamirat ve inşaatında oldukça mühim bir faaliyet göstermiştir. Vuku bulan tamirat ve yekünü memleketin muhtelif noktalarına ait olmak üzere 126 camii ve mescid-i şerif ile 31 medrese ve mektep, 22 su yolu ve çeşme, 175 akar ve 26 hamama baliğ olmuştur.
339 senesinde İstanbul'a ait olup şimdiye kadar teşkilâtsızlık yüzünden ihmal edilen bentler tamiratı, ciddiyetle nazarı itibare alınarak bu hususta bir kanun lâyihası tanzim ve Heyeti Vekileye derdest-i tevdidir ve kanun-u mezkürun Meclisi âlice tasdiki halinde İstanbul'da susuzluk tehlikesine mâruz kalan ahali ve mebani-i diniyenin su ihtiyacı mümkün mertebe tehvin olunacaktır.
Yekünü mühim bir miktara baliğ olan evkaf sarfiyatının hiçbir teftişe tabii olmadan icra edilmesi gayrı muvafık görüldüğü gibi mütemadiyen halk tarafından vuku bulan şikâyetin bir an evvel tahkiki kabil olmamakta bulunduğundan yeniden Heyeti Teftişiye Teşkilâtı bütçeye vaz olunmuştur.
Mahiye yirmi beş, elli kuruş gibi cüz'i bir meblağla ifayı hizmet etmekte olan hademe-i hayrattan 487 zatın maaşatına zam, şimdiye kadar 13006 lira yapılmış ve bu sene zarfında bir o kadar lira zammı mukarrer bulunmuştur.
Efendiler!
Geçen sene arz etmiştim. Bu sene de tekrara mecburum ki, evkaf meselesi
mühimdir. Memleket ve milletin hakiki menfaati nokta-i nazarından tetkik
ve icabat-ı asriyeye muvafık bir şekilde hallolunmak lâzımdır, elzemdir.
K. ATATÜRK
1
Mart 1339 (1923) T.B.M.M.'nin
4.Toplantı
Yılını Açarken
Efendiler,
Geçen sene zarfında Evkaf Vekâleti; dînî ve hayrî yapıların tamir
ve inşaatında oldukça mühim bir faaliyet göstermiştir. Yapılan tamirler,
yurdun çeşitli yerlerinde olmak üzere toplam;
126 cami ve mescit ile 31 medrese ve mektep,
22 su yolu ve çeşme, 175 akar ve 26 hamama ulaşmıştır.
339 senesinde İstanbul'a ait olup, şimdiye kadar teşkilâtsızlık yüzünden ihmal edilen bentlerin tamiratı ciddiyetle göz önüne alınarak; bu hususta bir kanun tasarısı hazırlanıp, Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edilmiştir ve adı geçen Kanunun Yüce Meclis tarafından kabulü halinde İstanbul'da susuzluk tehlikesine maruz kalan halk ve dinî yapıların su ihtiyacı mümkün olduğu kadar azaltılacaktır.
Toplamı önemli bir miktara ulaşan vakıflar giderlerinin hiçbir denetime
tutulmadan harcanması uygun olmadığı gibi, devamlı olarak halk tarafından
yapılan şikâyetlerin bir an önce tetkiki mümkün olmadığından,
yeniden Teftiş Kurulu oluşturulması
bütçeye konmuştur.
Aylık yirmibeş, elli kuruş gibi küçük bir ücretle hizmetlerini yürütmekte olan din görevlilerinden 487 kişinin maaşlarına şimdiye kadar 13006 lira zam yapılmış ve bu sene içinde bir o kadar lira zam kararlaştırılmıştır.
Efendiler !
Geçen sene arz etmiştim. Bu sene de tekrara mecburum ki, vakıflar
konusu mühimdir. Memleket ve milletin hakiki menfaati yönünden tetkik
ve günün gereklerine uygun bir şekilde çözülmesi lâzımdır, çok gereklidir."
K. ATATÜRK
